Dlaczego oszczędność na opłacie mocowej jest skokowa, a nie liniowa

Stawka opłaty mocowej na 2026 rok dla odbiorców rozliczanych wolumenowo wynosi 0,2194 zł/kWh, czyli 219,40 zł/MWh, i stosuje się ją do energii pobranej z sieci w wybranych godzinach doby. Tymi godzinami jest piętnaście kolejnych godzin każdego dnia roboczego, od 7.00 do 22.00. Tak stanowi Informacja Prezesa URE nr 58/2025 z 30 października 2025 r.

Do tego dochodzi współczynnik. Odbiorcy w taryfie A są rozliczani docelowym wzorem od 1 października 2021 r., a w taryfie B od 1 stycznia 2022 r. Wzór jest iloczynem współczynnika A, energii pobranej w godzinach szczytu i stawki. Grupę wyznacza się na podstawie tego, o ile pobór w szczycie przewyższa pobór poza nim:

Teraz liczby. Dla przykładu: zakład pobierający 7 500 MWh rocznie w oknie szczytowym i zakwalifikowany do K4 płaci 1 645 500 zł opłaty mocowej. Magazyn 4 MWh pracujący jednym cyklem dziennie przez 250 dni roboczych przesuwa 1 000 MWh poza okno. Dostawca policzy oszczędność jako 1 000 razy 219,40, czyli 219 400 zł. Będzie miał rację wyłącznie wtedy, gdy zakład zostanie w K4.

Jeżeli spłaszczenie profilu przesunie zakład do K3, rachunek spada do 1 183 663 zł, a oszczędność wynosi 461 837 zł. Przy przejściu do K2 rachunek to 713 050 zł, a oszczędność 932 450 zł, czyli ponad czterokrotność tego, co obiecał arkusz. Różnica nie bierze się z pojemności baterii, tylko z tego, po której stronie progu wypadnie doba. Tej wartości nie da się policzyć bez profilu piętnastominutowego zakładu za pełny rok, a dostawca baterii zwykle nie ma takiego profilu.

Jest też odwrotna strona. Zakład, który już siedzi w K1, płaci 37,30 zł za megawatogodzinę, więc ta sama bateria przynosi mu piątą część tego, co sąsiadowi w K4. Zanim policzycie zwrot, sprawdźcie, do której grupy jest dziś kwalifikowany Wasz zakład.

Uwaga niewygodna dla nas samych. Stawkę na 2026 rok ustalono na podstawie art. 16 ust. 3 pkt 1 ustawy z 12 września 2025 r. o bonie ciepłowniczym, czyli doraźnie, a nie w zwykłym mechanizmie. Stawki na 2027 rok jeszcze nie ma. Model rozkładający zwrot na osiem lat stoi na parametrze ustalanym co roku.

Koszt pierwszy: opłaty przyłączeniowe i to, które z nich przepadają

Jeżeli magazyn nie zwiększa mocy przyłączeniowej zakładu, opłat z tej grupy nie ma. Artykuł 7 ust. 1h Prawa energetycznego, w brzmieniu nadanym UC84 obowiązującym od 30 kwietnia 2026 r., mówi wprost: podmiot składający wniosek o warunki przyłączenia kolejnej instalacji lub magazynu, albo o zmianę parametrów technicznych, nie wnosi zaliczki, jeżeli nie zwiększa się dotychczasowa moc przyłączeniowa. To samo powtarza art. 7 ust. 8a zdanie drugie: gdy podmiot dysponuje już mocą przyłączeniową, zaliczkę wnosi się wyłącznie od przyrostu.

Jest do tego bonus, o którym mało kto mówi. Zgodnie z art. 7 ust. 1i, gdy moc przyłączeniowa w zakresie poboru i oddawania nie ulega zmianie, ekspertyza wpływu przyłączenia nie obejmuje analizy rozpływów mocy w sieci. To skraca ścieżkę o tygodnie i o rachunek za samą ekspertyzę.

Jeżeli moc przyłączeniowa rośnie, wchodzą trzy różne płatności. Różnią się losem pieniędzy i to jest mylone najczęściej:

Kamień milowy dla magazynu jest ostrzejszy niż dla fotowoltaiki. Dla instalacji PV liczy się ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę dla co najmniej 80% mocy zainstalowanej. Dla magazynu bateryjnego wraz z przekształtnikami trzeba wykazać pozwolenie obejmujące co najmniej 80% mocy i 80% pojemności objętej umową. Dwa parametry zamiast jednego. Zmiana konfiguracji ogniw po podpisaniu umowy o przyłączenie potrafi więc zmienić kamień milowy, od którego zależy zwrot zabezpieczenia.

Uwaga terminologiczna, bo tu łatwo się pomylić. Cable pooling z art. 7 ust. 1f dotyczy przyłączania kilku instalacji lub magazynów w jednym miejscu przyłączenia do sieci powyżej 1 kV i przepisu tego nie stosuje się do instalacji i magazynów, dla których miejscem przyłączenia jest instalacja odbiorcy końcowego. Magazyn stojący za licznikiem w hali to inna sytuacja niż cable pooling przy farmie. Podstawą braku zaliczki jest tam art. 7 ust. 1h i ust. 8a, nie ust. 1f.

Koszt drugi: klasyfikacja budowlana zależy od tego, czy kontener stoi na budynku, czy obok

Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane weszła w życie 7 stycznia 2026 r. i po raz pierwszy wprost reguluje magazyny energii. Wprowadza dwa różne zestawy progów, a mylenie ich kosztuje kilka miesięcy.

Dla instalacji na budynku albo w obiekcie budowlanym: do 30 kWh brak obowiązków, od 30 do 300 kWh zgłoszenie budowy razem z dokumentacją techniczną, uzgodnieniami przeciwpożarowymi i projektem osoby z uprawnieniami, powyżej 300 kWh pozwolenie na budowę.

Dla instalacji wolnostojących, czyli dla typowego kontenera przemysłowego, progi są inne. Do 30 kWh brak obowiązków. Od 30 do 300 kWh zgłoszenie budowy, projekt zagospodarowania terenu i uzgodnienia przeciwpożarowe. Od 300 do 2000 kWh dodatkowo zawiadomienie Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu budowy wraz z planem magazynu. Pozwolenie na budowę dopiero powyżej 2000 kWh.

Skutek praktyczny: kontener 1,5 MWh na płycie obok hali idzie ścieżką zgłoszenia i zawiadomienia PSP, a ten sam kontener umieszczony w budynku wymaga pozwolenia. Decyduje lokalizacja, nie pojemność, a większość opracowań podaje wyłącznie próg 300 kWh.

Jest jeszcze warstwa terminowa. Definicja magazynu energii elektrycznej w Prawie budowlanym zaczyna obowiązywać dopiero 20 września 2026 r., czyli później niż przepisy o progach. Do tego dnia organy opierają się na definicji z Prawa energetycznego, co rozjeżdża praktykę między gminami. Jeżeli macie postępowanie w toku, ta data jest w tym tekście najbliższa.

Pozwolenie na budowę nie jest przy tym samą formalnością. Jest kamieniem milowym w umowie o przyłączenie, od którego zależy zwrot zabezpieczenia, a ten zegar idzie równolegle do procedury budowlanej.

Koszt trzeci: obowiązkowe zabezpieczenie przed przekroczeniem mocy przyłączeniowej

To pozycja, której nie ma w żadnym arkuszu dostawcy, a od kwietnia 2026 r. wynika wprost z ustawy. Artykuł 7 ust. 22 Prawa energetycznego, dodany przez UC84, mówi, że jeżeli łączna moc zainstalowana instalacji i magazynów jest większa niż moc przyłączeniowa w kierunku poboru lub wprowadzania, umowa o przyłączenie zawiera warunki i sposób zabezpieczenia zdolności technicznych do nieprzekraczania mocy przyłączeniowej.

Trzy konsekwencje, wszystkie po stronie zakładu. Koszt zakupu, instalacji i utrzymania tych urządzeń ponosi podmiot przyłączany. Nadzór nad ich pracą sprawuje użytkownik systemu i odpowiada za zabezpieczenie ich przed zmianą ustawień. A w razie niepoprawnej pracy tych urządzeń i przekroczenia mocy przyłączeniowej operator może wstrzymać wprowadzanie energii do sieci lub pobór energii z sieci do czasu przywrócenia poprawnej pracy.

Takie działanie operatora nie jest karą finansową. Oznacza zatrzymanie zakładu. Inwerter magazynu dobrany tak, żeby wycisnąć maksimum ze spłaszczenia profilu, potrafi w sumie z obciążeniem zakładu przekroczyć moc przyłączeniową, i wtedy urządzenie ograniczające przestaje być opcją.

Koszt czwarty: kara za przekroczenie mocy umownej

Opłatę za przekroczenie mocy umownej reguluje rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 29 listopada 2022 r. w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną. Liczy się ją jako iloczyn składnika stałego stawki sieciowej oraz sumy dziesięciu największych nadwyżek mocy pobranej ponad moc umowną, albo jako dziesięciokrotność największej nadwyżki zarejestrowanej w okresie rozliczeniowym. W rozliczeniach uwzględnia się średnie wartości mocy w okresach piętnastominutowych.

Zależność jest jedna i wynika wprost z tego wzoru. Oszczędność na opłacie mocowej jest roczna i zależy od średniego profilu. Kara za przekroczenie mocy umownej jest miesięczna i zależy od dziesięciu najgorszych kwadransów. Algorytm, który raz nie zdąży rozładować baterii w odpowiednim kwadransie, generuje przekroczenie tam, gdzie wcześniej był zapas. To dwie różne skale czasowe, a dostawca liczy tylko pierwszą.

Koszt piąty: utrzymanie zgodności przez cały cykl życia

Kalkulator kończy się na dniu uruchomienia. Zgodność regulacyjna nie kończy się nigdy.

Magazyn o łącznej mocy zainstalowanej powyżej 50 kW podlega wpisowi do rejestru magazynów energii elektrycznej prowadzonego przez właściwego operatora (art. 43g Prawa energetycznego). Wniosek o wpis składa się w terminie 7 dni od dnia oddania magazynu do eksploatacji, a operator ma 14 dni na dokonanie wpisu. O każdej zmianie danych rejestrowych trzeba powiadomić operatora w terminie 14 dni od dnia zmiany, więc rozbudowa pojemności wraca do tej samej ścieżki. Powyżej 10 MW dochodzi koncesja Prezesa URE na magazynowanie energii elektrycznej (art. 32 ust. 1 pkt 4 Prawa energetycznego).

Jeżeli magazyn ma wejść w aukcję OZE, dochodzą kryteria pozacenowe z unijnego Net-Zero Industry Act. Od 2026 roku co najmniej 30% wolumenu aukcyjnego rozstrzyga się z ich udziałem, a w projektowanym polskim podziale na magazyny przypada 0,5 GW. Zakres kryteriów, w tym udział krajowego łańcucha dostaw i ślad węglowy CAPEX, w połowie 2026 roku nie był zamknięty legislacyjnie. Dokumentację pod nie buduje się od pierwszego dnia projektu.

Osobny zegar idzie po stronie cyberbezpieczeństwa. Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa z 23 stycznia 2026 r. weszła w życie 2 kwietnia 2026 r. Podmioty kluczowe i ważne mają dwanaście miesięcy na dostosowanie systemów i procedur, czyli czas do 3 kwietnia 2027 r. Pierwszy audyt bezpieczeństwa podmioty kluczowe przeprowadzają do 3 kwietnia 2028 r. i od tej samej daty mogą być nakładane kary. Jeżeli zakład kwalifikuje się jako podmiot sektora energia, systemy EMS i SCADA magazynu wchodzą w ten zakres. Zostaje niecałe siedem miesięcy.

Odpowiedzialność za dopełnienie tych obowiązków spoczywa na podmiocie, a nie na dostawcy baterii. Dział zakupów, który podpisał umowę, tej odpowiedzialności nie przejmuje. Dlatego najlepiej pisemnie ustalić, kto konkretnie pilnuje tych terminów: dział zakupów, który podpisał umowę, czy służby techniczne, które będą zarządzać magazynem na co dzień.

Kiedy tych kosztów nie ma

Żaden z tych kosztów nie jest ukrywany złośliwie. Dostawca odpowiada za baterię, inwerter i gwarancję. Przyłączenie, klasyfikacja budowlana kontenera i zgodność regulacyjna leżą poza jego umową i to jest po prostu inny zakres odpowiedzialności. Zsumujcie go jednak w miesiącach, bo w miesiącach mierzy się przesunięcie zwrotu.

Policzcie drugą stronę projektu, zanim podpiszecie ofertę

GridLink nie sprzedaje magazynów i nie ocenia oferty cenowo. Robimy część inżynieryjną po stronie właściciela. Z profilu piętnastominutowego liczymy, czy i w ilu dobach magazyn przesunie zakład między grupami K1 do K4, bo od tego, a nie od pojemności, zależy większość oszczędności. Sprawdzamy, czy projekt mieści się w istniejącej mocy przyłączeniowej. Zestawiamy moc zainstalowaną falownika z mocą przyłączeniową i szczytowym obciążeniem, żeby ustalić, czy art. 7 ust. 22 wymusi urządzenie ograniczające. Stronę techniczną prowadzi dr inż. Michał Gajdzica, współzałożyciel GridLink, a zespół ma na koncie ponad 800 MVA mocy przyłączonej do sieci operatora.