W kwietniu 2026 roku energia w Polsce kosztowała mniej niż zero przez 92 godziny, a Rynkowa Cena Energii elektrycznej (RCE) spadła do 132,92 zł/MWh, najniżej w całej historii publikowania tej ceny. W tym samym miesiącu Zelestra i EDP podpisały w Hiszpanii umowę, która dokłada 160 MWh magazynu energii do farmy fotowoltaicznej PV pracującej od 2023 roku. Polskie prawo od 30 kwietnia pozwala na ten sam ruch, a przy niezmienionej mocy przyłączeniowej pozwala go wykonać bez wnoszenia zaliczki.
Kwiecień był dla Twojej farmy wiatrowej miesiącem najwyższej produkcji i jednocześnie miesiącem, w którym siedem godzin rozliczono poniżej minus 500 zł/MWh, a minimum sięgnęło minus 900 zł/MWh. Do tego dochodzi redysponowanie nierynkowe. W świąteczny weekend zdarzały się momenty, w których ponad 5 GW dostępnej mocy wiatru i fotowoltaiki po prostu nie pracowało, bo system elektroenergetyczny nie miał gdzie tej energii oddać. Dopóki cała produkcja płynie jedną drogą i w godzinach ustalanych przez Operatora Systemu Przesyłowego (OSP), wpływu na to nie masz żadnego.
Magazyn przestawia tę zależność. Energia z godzin ujemnej ceny i z godzin ograniczenia wytwarzania zostaje u Ciebie, a wraca do sieci wieczorem, kiedy cena jest dodatnia i kiedy odbiorca korporacyjny jest gotów podpisać się pod profilem dostawy w formule Corporate Power Purchase Agreement (cPPA), czyli korporacyjnej umowy zakupu energii elektrycznej. Poniżej rozkładamy tę operację na koszt formalny po UC84, na pięć miejsc, w których taki wniosek zatrzymuje się u Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD), na sytuacje, w których sami odradzamy retrofit, oraz na daty, które już biegną.
Hiszpański benchmark powstał na aktywie w ruchu
7 kwietnia 2026 roku Zelestra i EDP podpisały pierwsze w Hiszpanii PPA obejmujące hybrydyzację pracującej elektrowni słonecznej magazynem energii. Zelestra wybuduje 160 MWh magazynu przy farmie Pizarroso o mocy 50 MW w prowincji Cáceres, pracującej od 2023 roku. EDP było już odbiorcą energii z tej farmy i rozszerzyło istniejący kontrakt o elastyczność, którą daje magazyn. Rok wcześniej ta sama para podpisała pierwsze hiszpańskie łączone PPA na 170 MW fotowoltaiki i 400 MWh magazynu w Trujillo.
Umowa jest podpisana, magazyn dopiero powstanie. Ta kolejność ma znaczenie, bo pokazuje, kto w tym układzie ruszył pierwszy: odbiorca wycenił elastyczność, zanim postawiono jakikolwiek kontener. W Polsce rozmowa najczęściej utyka wcześniej, na pytaniu, czy OSD w ogóle przepuści taki układ przez swój dział techniczny.
Zaliczka, której nie zapłacisz
Znowelizowany art. 7 ust. 1f Prawa energetycznego wyprowadził formułę cable pooling poza instalacje OZE i objął nim magazyny energii elektrycznej oraz źródła w każdej innej technologii. Skutek da się policzyć w złotówkach jeszcze przed rozmową z dostawcą baterii.
Co się zmienia w kasie przy retrofitcie w granicach istniejącej mocy?
Podmiot, który składa wniosek o warunki przyłączenia dla kolejnej instalacji albo magazynu energii w miejscu przyłączenia, gdzie już określono warunki, zawarto umowę o przyłączenie lub dokonano przyłączenia, nie wnosi zaliczki, jeżeli nie zwiększa dotychczasowej mocy przyłączeniowej. Standardowa zaliczka po UC84 to 60 zł za każdy kilowat, do 6 mln zł. Zabezpieczenie wykonania zobowiązań z umowy o przyłączenie, czyli 30 zł za kilowat do 100 MW i 60 zł powyżej tego progu, maksymalnie 12 mln zł, składasz wyłącznie od przyrostu mocy, jeżeli tą mocą już dysponujesz.
Na farmie 50 MW z magazynem mieszczącym się w istniejącej mocy przyłączeniowej daje to zaliczkę zero zamiast 3 mln zł i zabezpieczenie zero zamiast 1,5 mln zł. Zostaje opłata od wniosku, 1 zł za kilowat, w tym przypadku 50 tys. zł przy ustawowym pułapie 100 tys. zł.
Do tego dochodzi rozwiązanie, o którym w kontekście retrofitu mówi się za rzadko. Nowy art. 33a Prawa energetycznego pozwala magazynować energię, uczestniczyć w rynku bilansującym i świadczyć usługi systemowe od dnia pierwszego wprowadzenia energii do sieci, jeszcze bez koncesji, przez okres do dwunastu miesięcy z możliwością jednorazowego przedłużenia o sześć. Harmonogram uruchomienia przestaje więc zależeć od kalendarza URE. Warunkiem jest zawarta umowa o przyłączenie przed rozpoczęciem tej działalności oraz zawiadomienie Prezesa URE w terminie 30 dni od pierwszego wprowadzenia energii.
Pięć miejsc, w których ten wniosek zatrzymuje się u OSD
Ekonomia wygląda dobrze na slajdzie zarządu, natomiast o terminie decyduje dział techniczny operatora, który ocenia zupełnie inny zestaw dokumentów. Poniżej materiał, który musi być gotowy i wzajemnie spójny, zanim wniosek trafi na biurko.
1. Układ ograniczenia mocy w miejscu przyłączenia
Sprzętowo i programowo potwierdzone ograniczenie sumarycznej mocy wprowadzanej przez fotowoltaikę i magazyn do wartości mocy przyłączeniowej, z udokumentowanym czasem reakcji, nastawami i logiką pierwszeństwa uzgodnioną z operatorem. Bez tego wniosek wraca z pytaniem o przeciążenie węzła, a korespondencja potrafi trwać kwartałami.
2. Rozdzielone opomiarowanie
Wydzielone układy pomiarowo-rozliczeniowe dla wytwarzania z fotowoltaiki, dla magazynu energii oraz pomiar bilansujący w miejscu dostarczania energii. Bez tego strat na ładowaniu z sieci nie rozliczysz, a off-taker nie dostanie dowodu, skąd pochodzi wieczorna megawatogodzina, którą właśnie kupuje.
3. Aktualna Instrukcja Współpracy Ruchowej
IRiESD oraz IRiESP należą do operatorów OSD i OSP oraz podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE, więc wytwórca ich nie aktualizuje. Twoim dokumentem jest Instrukcja Współpracy Ruchowej, uzgadniana bezpośrednio z operatorem. Musi opisywać zachowanie obiektu w stanach awaryjnych sieci, hierarchię ograniczania wytwarzania oraz reakcję magazynu na polecenia ruchowe i na redysponowanie. Ten punkt najczęściej wraca do poprawki.
4. Ścieżka NC RfG dla nowej jednostki
Magazyn energii wchodzi do procedury jako osobny moduł wytwarzania: pozwolenie na podanie napięcia (EON), tymczasowe pozwolenie na użytkowanie (ION), a po testach zgodności i pomiarach ostateczne pozwolenie na użytkowanie (FON). To reżim kodeksowy, prowadzony równolegle do prawa budowlanego i jego pozwolenia na użytkowanie. Bank sprawdza obie ścieżki i pyta o nie osobno.
5. Raport zgodności dla jednostki nieinercyjnej
Dokument, który zamyka techniczną część due diligence i pozwala instytucji finansującej podjąć decyzję bez otwierania własnego postępowania wyjaśniającego. Dla magazynów bateryjnych i układów hybrydowych to osobne opracowanie, oparte na danych pomiarowych i na wymaganiach kodeksów: NC RfG, NC ER oraz IRiESP.
Kiedy odradzamy retrofit?
Nie każde aktywo się kwalifikuje i lepiej dowiedzieć się tego w pierwszym tygodniu niż po zamówieniu baterii. Retrofit ma sens, gdy masz zapas mocy przyłączeniowej ponad moc czynną inwerterów albo gdy akceptujesz pracę w reżimie ograniczenia sumarycznego, a stacja abonencka i rozdzielnica mają rezerwę na kolejny odpływ. Odradzamy w czterech sytuacjach: transformator pracuje na granicy obciążalności i jego wymiana zjada całą oszczędność z uniknionej zaliczki; obliczenia zwarciowe pokazują, że dołożenie źródła przekroczy wytrzymałość zwarciową istniejącej aparatury; zapisy służebności i granice działki nie pozwalają postawić kontenerów w zasięgu istniejącego układu; albo Twoja umowa o przyłączenie ma nieuporządkowany status zabezpieczenia i najpierw trzeba zdjąć ryzyko jej wygaśnięcia z mocy prawa.
Data, którą warto sprawdzić w kalendarzu jeszcze w tym tygodniu
Jeżeli Twoja umowa o przyłączenie przewiduje termin przyłączenia późniejszy niż trzy lata od 30 kwietnia 2026 roku, ustawa nakłada obowiązek złożenia zabezpieczenia w wysokości jednej czwartej kwoty w terminie sześciu miesięcy od wejścia w życie nowelizacji, czyli do 30 października 2026 roku, pod rygorem wygaśnięcia umowy z mocy prawa.
31 lipca 2026 roku Sejm uchwalił nowelizację naprawczą, która zastępuje niejednoznaczne odesłania w przepisach przejściowych konkretnymi datami: uzyskania warunków przyłączenia, zawarcia umowy o przyłączenie oraz dostarczenia ostatecznych pozwoleń na budowę. Głosowało za nią 250 posłów, nikt nie był przeciw. Ustawa czeka jeszcze na Senat i podpis Prezydenta, więc do dnia ogłoszenia operatorzy pracują na dotychczasowej wykładni, a część z nich rekomenduje terminy krótsze niż wynikające z przepisów przejściowych. Każdą taką rozbieżność rozstrzyga się dziś w korespondencji z konkretnym operatorem, na Twojej pojedynczej umowie.
Dlaczego GridLink?
W ramach Cable Pooling Optimizer przechodzimy przez istniejącą stację abonencką, pole liniowe i układ wyprowadzenia mocy, liczymy zwarcia zgodnie z IEC 60909 i sprawdzamy wytrzymałość zwarciową aparatury po dołożeniu magazynu. Na tej podstawie przygotowujemy rekomendację topologii włączenia dla Twojego projektanta, w wariancie maksymalnie wykorzystującym to, co już znajduje się na obiekcie. Dokumentację i uzgodnienia z OSD prowadzimy po Twojej stronie jako inżynier doradczy, a decyzję projektową podejmuje Twój projektant.
W ramach UC84 Rescue Package bierzemy proces administracyjno-techniczny: wniosek o warunki przyłączenia dla magazynu w istniejącym miejscu przyłączenia, uzgodnienie logiki i nastaw układu ograniczenia mocy z operatorem, aktualizację Instrukcji Współpracy Ruchowej oraz program rozruchu i ścieżkę EON, ION i FON. Pakiet składamy w układzie, którego oczekuje instytucja finansująca, żeby techniczna część due diligence nie otwierała się drugi raz. Rekomendujemy wyłącznie rozwiązania sprawdzone i akceptowalne przez operatora, a zakres naszych opracowań ma charakter ekspercki i przeglądowy po stronie właściciela.
Stroną inżynieryjną kieruje dr inż. Michał Gajdzica, współzałożyciel GridLink i wykładowca akademicki. Zespół ma na koncie łącznie ponad 800 MVA mocy przyłączonej do sieci operatora, w jednostkach kategorii od A do D.
Zanim się odezwiesz, sprawdź cztery rzeczy w swoich dokumentach:
- jaka jest Twoja moc przyłączeniowa i ile zostaje jej ponad sumaryczną moc czynną inwerterów,
- jaki termin przyłączenia widnieje w Twojej umowie o przyłączenie i czy przekracza 30 kwietnia 2029 roku,
- czy stacja abonencka ma wolne pole i jaka jest wytrzymałość zwarciowa zainstalowanej aparatury,
- czy masz aktualną Instrukcję Współpracy Ruchowej uzgodnioną z operatorem.
Rozmowa oraz wszystkie przekazane dane projektowe, dokumenty i zrzuty z SCADA objęte są NDA podpisywanym przed przekazaniem czegokolwiek.
Umów piętnastominutową rozmowę z inżynierem GridLink. Analizujemy Twoje dokumenty, wskazaną moc przyłączeniową, schemat stacji, termin z umowy o przyłączenie oraz profil produkcji z ostatniego roku, a na koniec dostajesz jednoznaczną odpowiedź, czy Twoja farma kwalifikuje się do retrofitu BESS w granicach istniejącego przyłącza.
Masz umowę o przyłączenie z terminem przyłączenia po 30 kwietnia 2029 roku? Zabezpieczenie w wysokości jednej czwartej kwoty trzeba złożyć do 30 października 2026 roku, inaczej umowa wygasa z mocy prawa. Zgłoś projekt do audytu przyłączeniowego, żeby zdążyć z decyzją przed tym terminem.
